Pha trà hợp gu

Không có một công thức hoàn hảo cho mọi chén trà, chỉ có cách pha phù hợp hơn với người đang uống

Người mới uống trà thường bắt đầu bằng những con số.

Bao nhiêu gram trà?
Nước bao nhiêu độ?
Ngâm bao nhiêu giây?
Một ấm pha được bao nhiêu lần?

Những con số ấy cần thiết. Chúng giúp chúng ta có một điểm bắt đầu và tránh làm hỏng một loại trà chưa từng uống.

Nhưng nếu uống trà đủ lâu, bạn sẽ nhận ra một điều thú vị:

Cùng một loại trà, cùng một chiếc ấm, nhưng chỉ cần thay đổi một chút cách pha, chén trà đã trở thành một trải nghiệm khác.

Và cũng từ đó, pha trà không còn chỉ là làm đúng hướng dẫn.

Nó trở thành quá trình tìm ra gu của chính mình.

Công thức chỉ là điểm bắt đầu

Hãy tưởng tượng bạn vừa mở một gói trà mới.

Trên bao bì ghi:

5 g trà · 100 ml nước · 90°C · 20 giây.

Bạn làm đúng tất cả.

Chén trà ngon.

Nhưng bạn vẫn cảm thấy nó hơi nhẹ.

Lần sau, thay vì nghĩ rằng loại trà này không hợp mình, hãy thử ngâm thêm vài giây.

Hương vị trở nên đậm hơn.

Một người khác uống cùng lại thấy quá mạnh. Họ giảm lượng trà hoặc rút ngắn thời gian pha và thấy dễ chịu hơn.

Không ai trong hai người pha sai.

Họ chỉ đang tìm hai phiên bản khác nhau của cùng một loại trà.

Vì vậy, công thức pha trên hộp nên được xem giống như tọa độ xuất phát.

Từ đó, người uống có thể tự đi tiếp.

“Công thức giúp bạn pha đúng một chén trà. Khẩu vị giúp bạn tìm ra chén trà của mình.”

Bốn thứ quyết định chén trà của bạn

Để điều chỉnh trà theo khẩu vị, không cần học quá nhiều quy tắc cùng lúc.

Chỉ cần hiểu bốn yếu tố:

lượng trà · nhiệt độ nước · thời gian · lượng nước.

Chúng liên kết với nhau.

Tăng lượng trà, chén trà thường đậm nhanh hơn.

Ngâm lâu hơn, nhiều chất trong lá trà được đưa vào nước hơn.

Nước nóng hơn thường chiết xuất nhanh và mạnh hơn.

Nhiều nước hơn với cùng lượng trà sẽ khiến chén trà nhẹ hơn.

Vì vậy, khi cảm thấy một chén trà chưa đúng gu, đừng vội đổi trà.

Hãy thử thay đổi một yếu tố.

Muốn trà đậm hơn?

Có một hiểu lầm khá phổ biến: muốn trà đậm thì phải ngâm thật lâu.

Đúng là thời gian dài hơn có thể khiến nước trà mạnh hơn, nhưng nó cũng dễ kéo theo vị chát và đắng.

Một cách khác là tăng lượng lá trà nhưng giữ thời gian tương đối ngắn.

Bạn sẽ có nhiều hương và thân trà hơn mà không nhất thiết phải biến chén trà thành một thứ nước quá gắt.

Ví dụ, nếu đang dùng 5 g trà mà cảm thấy quá nhẹ, có thể thử 6 g trước khi tăng thời gian lên quá nhiều.

Nếu vẫn chưa đủ, tăng từng chút một.

Đừng thay đồng thời lượng trà, nhiệt độ và thời gian.

Nếu làm vậy, khi tìm được một chén ngon, bạn cũng chẳng biết điều gì đã khiến nó ngon.

Muốn trà dịu hơn?

Làm ngược lại.

Giảm một chút lượng trà.

Pha nhanh hơn.

Hoặc hạ nhiệt độ nước.

Nhưng ba cách này tạo ra ba kết quả không hoàn toàn giống nhau.

Giảm trà thường làm toàn bộ chén trà nhẹ hơn.

Pha nhanh vẫn có thể giữ được hương thơm nhưng giảm độ mạnh.

Hạ nhiệt có thể khiến cảm giác chát, đắng dịu xuống và làm một số loại trà trở nên mềm hơn.

Đây chính là lúc pha trà bắt đầu thú vị.

Bạn không chỉ điều chỉnh “đậm – nhạt”.

Bạn đang điều chỉnh cấu trúc của hương vị.

Nhiệt độ không phải con số bất biến

Chúng ta thường nghe:

Trà xanh phải pha 80°C.

Oolong 90°C.

Phổ Nhĩ 100°C.

Đó là những hướng dẫn hữu ích để bắt đầu, nhưng thế giới trà không đơn giản đến mức mỗi màu trà tương ứng với một con số.

Một trà xanh non mềm và một trà xanh có lá trưởng thành hơn có thể phản ứng khác nhau với nước nóng.

Một Oolong thanh hương và một Oolong rang mạnh cũng không nhất thiết đẹp nhất ở cùng nhiệt độ.

Vì vậy, hãy xem nhiệt độ như một núm điều chỉnh.

Nếu trà xanh bạn đang uống quá gắt, thử giảm vài độ.

Nếu một Oolong thơm nhưng cảm giác hơi mỏng, thử nước nóng hơn.

Nếu một loại trà vẫn đóng kín hương vị dù đã tăng thời gian, nhiệt độ cũng là thứ đáng thử thay đổi.

Đừng hỏi:

“Nhiệt độ nào là đúng?”

Hãy thử hỏi:

“Ở nhiệt độ nào loại trà này cho ra thứ mình thích?”

Hai câu hỏi nghe gần giống nhau, nhưng cách uống trà phía sau chúng hoàn toàn khác.

Thời gian là cách dễ nhất để tìm gu

Nếu chỉ được chọn một biến số cho người mới tập điều chỉnh, tôi sẽ chọn thời gian.

Bởi nó rất dễ kiểm soát.

Giả sử hướng dẫn ban đầu là 20 giây.

Pha một chén.

Nếu quá nhẹ, lần tiếp theo thử 25 giây.

Nếu vẫn nhẹ, thử 30 giây.

Nếu bắt đầu xuất hiện vị chát mà bạn không thích, quay trở lại.

Sau vài lần, bạn có thể nhận ra:

“À, khoảng 25 giây là đúng gu mình.”

Nhưng điều thú vị hơn xảy ra ở những lần nước tiếp theo.

Lá trà đã mở.

Hương vị thay đổi.

Vì vậy lần hai không nhất thiết phải giống lần một.

Bạn có thể tăng thêm vài giây sau mỗi lần pha:

20 → 25 → 30 → 35 → 45 giây…

Đến cuối, khi trà đã nhạt, thời gian có thể tăng mạnh hơn.

Bạn đang quan sát lá trà thay đổi và phản ứng với nó, thay vì bắt lá trà phải tuân theo một bảng thời gian cố định.

Đừng cố làm mọi lần pha giống nhau

Một trong những điều thú vị nhất của trà nguyên lá là mỗi lần nước có thể khác nhau.

Lần đầu, hương có thể còn kín.

Lần hai, lá bắt đầu mở.

Lần ba, trà có thể đạt độ đầy đặn nhất.

Những lần sau, hương dần nhẹ xuống nhưng đôi khi lại xuất hiện những sắc thái mà lúc đầu khó nhận ra.

Vì vậy, một ấm trà không phải một chén trà được lặp lại tám lần.

Nó giống tám chương ngắn của cùng một câu chuyện.

Nếu lần thứ ba đang rất mạnh, bạn hoàn toàn có thể rút ngắn lần thứ tư.

Nếu lần thứ sáu bắt đầu nhẹ, hãy kéo dài lần thứ bảy.

Không cần trung thành tuyệt đối với đồng hồ.

Hãy uống rồi quyết định lần tiếp theo.

Chiếc ấm cũng thay đổi hương vị

Một chiếc ấm nhỏ và một chiếc ấm lớn không chỉ khác nhau về lượng trà có thể pha.

Chúng còn thay đổi tỷ lệ giữa trà và nước.

5 g trà trong 100 ml nước rất khác 5 g trà trong 300 ml.

Vì vậy, thay vì ghi nhớ tuyệt đối “mỗi lần dùng 5 gram”, hãy bắt đầu chú ý đến tỷ lệ trà/nước.

Nếu đổi sang ấm lớn hơn, lượng trà cũng nên thay đổi tương ứng nếu bạn muốn giữ phong cách pha tương tự.

Chất liệu trà cụ cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ nhiệt và trải nghiệm pha.

Nhưng với người mới, đừng quá lo về việc phải mua đúng loại ấm.

Một bộ trà đơn giản nhưng giúp bạn kiểm soát tốt lượng nước và thời gian còn hữu ích hơn một chiếc ấm đắt tiền mà bạn chưa hiểu.

Nước cũng có “gu”

Có một biến số thường bị bỏ quên: nước.

Một chén trà phần lớn là nước, nên cùng một loại trà có thể cho cảm giác khác khi nguồn nước thay đổi.

Nếu nước có mùi rõ, quá nhiều khoáng hoặc mang những đặc tính không phù hợp, hương trà có thể trở nên nặng hoặc mất đi sự trong trẻo.

Không nhất thiết phải biến việc uống trà thành một thí nghiệm về nước.

Nhưng nếu bạn từng pha một loại trà rất ngon ở nơi này rồi mang về nhà và thấy nó hoàn toàn khác, đừng lập tức đổ lỗi cho trà.

Hãy nhớ rằng:

trà giống nhau, nhưng nước có thể đã thay đổi.

Hãy tạo công thức của riêng mình

Sau vài lần thử, bạn có thể bắt đầu ghi lại.

Không cần một cuốn sổ tasting phức tạp.

Chỉ cần:

Tên trà
Lượng trà
Lượng nước
Nhiệt độ
Thời gian
Cảm nhận

Ví dụ:

Oolong Thuý Ngọc
6 g / 120 ml
90°C
20 giây
Thơm nhưng hơi nhẹ.

Lần sau:

6 g / 120 ml
90°C
25 giây
Đầy hơn, hậu vị rõ — thích.

Vậy là bạn vừa tìm được một công thức.

Không phải công thức chuẩn của Oolong Thuý Ngọc.

Mà là:

Oolong Thuý Ngọc theo gu của bạn.

Đó là một khác biệt rất quan trọng.

Đừng cố trở thành chuyên gia trước khi biết mình thích gì

Khi bước vào thế giới trà, chúng ta rất dễ bị cuốn vào những từ như giống trà, cultivar, vùng trồng, mùa hái, độ cao, nhiệt độ, khoáng nước, loại ấm hay kỹ thuật rót.

Tất cả đều đáng để tìm hiểu.

Nhưng chúng không nên khiến một chén trà trở nên căng thẳng.

Bạn không cần nhận ra mười tầng hương để được xem là biết uống trà.

Bạn cũng không cần thích một loại trà chỉ vì nó hiếm hoặc đắt.

Nếu một người thích Oolong thật thanh và người khác thích pha thật đậm, không nhất thiết phải có một người đúng.

Khẩu vị không phải bài kiểm tra.

Điều đáng giá hơn là dần hiểu được mình thích điều gì.

Thích hương hoa?

Thử những loại trà thiên về hương.

Thích cảm giác rang ấm?

Đi theo một hướng khác.

Thích trà mạnh, dày và kéo dài nhiều nước?

Lại có một thế giới khác để khám phá.

Từ sở thích ấy, bạn bắt đầu tìm trà.

Không phải từ bảng xếp hạng.

Chén trà ngon nhất không nhất thiết là chén trà “đúng nhất”

Có một khoảnh khắc rất thú vị khi học pha trà.

Đó là lúc bạn ngừng liên tục nhìn vào hướng dẫn.

Bạn cho trà vào ấm.

Rót nước.

Quan sát lá.

Ngửi hương.

Uống một chén.

Rồi tự nhiên biết lần tiếp theo nên nhanh hơn hay lâu hơn.

Không phải vì bạn đã thuộc một quyển sách.

Mà vì bạn bắt đầu hiểu loại trà đang nằm trước mặt mình.

Đến lúc ấy, công thức vẫn còn đó.

Nhưng nó lùi xuống phía sau.

Phía trước là khẩu vị của bạn.

Và có lẽ đó mới là điều thú vị nhất của việc học pha trà:

không phải tìm ra một cách pha mà tất cả mọi người đều công nhận là hoàn hảo, mà là dần tìm được chén trà khiến chính mình muốn rót thêm một chén nữa.